Pamięć i hołd w przestrzeni Torunia. Odsłonięcie nazwy Rondo prof. Jana Hanasza
12 września 2026 roku o godzinie 12:00 u zbiegu ulic Grudziądzkiej i Strobanda odbyła się uroczystość nadania nowo powstałemu rondu imienia prof. Jana Hanasza – wybitnego astronoma, pioniera polskich badań kosmicznych, działacza opozycji antykomunistycznej oraz Honorowego Obywatela Miasta Torunia. Wydarzenie stanowiło symboliczne zwieńczenie uchwały nr 408/2026 przyjętej przez Radę Miasta Torunia 26 marca 2026 roku z inicjatywy radnej Magdaleny Cynk-Mikołajewskiej oraz Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN.
W uroczystym odsłonięciu tablicy pamiątkowej udział wzięli Prezydent Miasta Torunia Paweł Gulewski, Przewodniczący Rady Miasta Torunia Łukasz Walkusz wraz z Radnymi, Honorowi Obywatele Miasta Torunia: dr hab. Antoni Stawikowski, dr Jerzy Wieczorek, marszałek Jan Wyrowiński, rodzina prof. Jana Hanasza, przedstawiciele środowiska naukowego, opozycji demokratycznej. Podczas spotkania, z inicjatywy syna patrona ronda, prof. Michała Hanasza, wyemitowano również archiwalną audycję podziemnego Radia „Solidarność” ze specjalnego nadajnika na balonach z helem.
Przewodniczący Rady Miasta Łukasz Walkusz zaznaczył, że decyzja samorządu jest dowodem stałej pamięci o osobach, które wpisały się w historię wolności i nauki:
„Dzisiejsze wydarzenie – odsłonięcie nazwy Rondo prof. Jana Hanasza – jest wyrazem pamięci i szacunku dla człowieka, którego dorobek naukowy, działalność publiczna oraz postawa obywatelska na trwałe wpisały się w historię Torunia, polskiej nauki oraz walki o wolność i demokrację. Rada Miasta Torunia, podejmując uchwałę w tej sprawie, kierowała się przekonaniem, że postać profesora Jana Hanasza zasługuje na trwałe upamiętnienie w przestrzeni naszego miasta.”
Przewodniczący przypomniał historyczny kontekst zaangażowania profesora w podziemną „Solidarność”, współtworzenie „Toruńskiego Informatoru Solidarności” oraz wykorzystanie umiejętności technicznych do emisji podziemnego radia i sygnału TV w 1985 roku, co skutkowało jego aresztowaniem i represjami. Nawiązał również do 10. rocznicy nadania profesorowi tytułu Honorowego Obywatela Miasta Torunia w grudniu 2016 roku:
„Nazwy nadawane ulicom, placom i rondom są częścią pamięci miasta. Przypominają kolejnym pokoleniom o osobach, które swoją pracą, postawą i zaangażowaniem zasłużyły się wspólnocie. Decyzja o nadaniu temu miejscu imienia profesora Jana Hanasza jest właśnie takim świadectwem. Upamiętniamy wybitnego uczonego, pioniera polskich badań kosmicznych, człowieka przez dziesięciolecia związanego z toruńskim środowiskiem naukowym i Honorowego Obywatela Miasta Torunia. A jednocześnie jednego z bohaterów toruńskiej podziemnej Solidarności, który w czasach szczególnej próby opowiedział się po stronie wolności i poniósł konsekwencje swojej postawy.”
W swoim wystąpieniu Prezydent Paweł Gulewski podkreślił, że postać prof. Hanasza stanowi jeden z fundamentów tożsamości miasta. Przypomniał nie tylko bogaty dorobek naukowy naukowca, lecz przede wszystkim jego odwagę w latach walki z reżimem komunistycznym:
„Honorujemy dziś rodowitego Poznaniaka, ale jednocześnie człowieka, który serce i swoją mądrość pozostawił w Toruniu. Każdy detal tej biografii jest dla nas drogi: bycie Honorowym Obywatelem Torunia, wybitnym astronomem z Centrum Badań Kosmicznych PAN w Toruniu, habilitacja i profesura i legenda toruńskiej Solidarności podziemnej. (…) Jako jeden z budowniczych toruńskiej radioastronomii i obrońca praw człowieka trwale zapisał się w historii światowej nauki i dziejach Torunia”.
Prezydent zwrócił również uwagę na głębokie uzasadnienie lokalizacji ronda:
„Wybór miejsca na mapie Torunia dla upamiętnienia prof. Jana Hanasza ma głębokie uzasadnienie: rondo otwiera drogę na Osiedle Jar, nazewnictwo na tym osiedlu już w tej chwili jest bardzo mocno związane z postaciami astronomów (takimi jak Jan Heweliusz), skrzyżowanie ulic Grudziądzkiej i Strobanda wyznacza też kierunek ku Obserwatorium Astronomicznemu w Piwnicach, któremu Profesor poświęcił dziesięciolecia swojej pracy. Rondo położone jest niedaleko Osiedla Osieki-Papowo, a więc blisko miejsca zamieszkania Profesora i przestrzeni codziennych dojazdów i wypraw. Rondo z imieniem i nazwiskiem Profesora będzie jednym z kluczowych punktów komunikacyjnych w tej części Torunia oraz trwałym znakiem pamięci o człowieku, który łączył naukowe spojrzenie w gwiazdy z niezłomną postawą obywatelską na ziemi”.
Uroczystość zamknęła symboliczne wpisanie imienia prof. Jana Hanasza w codzienny krajobraz komunikacyjny Torunia.
Fot. Wojtek Szabelski © UMT 2026, licencja: CC BY-NC 4.0
Źródło: torun.pl
